5.1 Waarde(n)volle samenwerkingsverbanden

Onze samenleving heeft te maken met indringende maatschappelijke vraagstukken. Hoe zorgen we ervoor dat we op een sociale en slimme wijze werken aan een samenleving die ook voor de volgende generaties inclusief en duurzaam is? Hoe zorgen we ervoor dat meer mensen op de juiste plek kunnen werken? Hoe zorgen we voor welzijn voor de inwoners zonder over de grenzen van onze planeet te gaan? Met als motto Understanding Society, wil Tilburg University vooroplopen bij het vinden van antwoorden op deze complexe maatschappelijke veranderingen. Want doorbraken in wetenschappelijke kennis en maatschappelijke interventies ontstaan indien we in co-creatie met diverse samenwerkingspartners en vanuit verschillende disciplines naar nieuwe oplossingen zoeken.

De interdisciplinaire onderzoeksthema’s waar de universiteit zich extra op gaat inzetten de komende jaren zijn de duurzaamheidstransitie, ongelijkheid en welzijn & gezondheid. Waarbij brede welvaart als thematische leidraad fungeert. Brede welvaart gaat over wat het leven waardevol maakt en niet alleen de kwaliteit van leven in het hier en nu maar ook de mate waarin deze ten koste gaat van die van latere generaties of van die van mensen elders in de wereld (CBS). Binnen de universiteit zijn in samenwerking met externe partners academische werkplaatsen opgezet om kennis te ontwikkelen die bijdraagt aan oplossingen voor bovenstaande maatschappelijke thema’s. Kenmerkend voor deze academische werkplaatsen is dat er meerjarig, interdisciplinair en vanuit een gezamenlijke ambitie met bedrijven, overheden en andere kennisinstellingen in co-creatie wordt samengewerkt.

Academische Werkplaatsen/Innovation Hubs (werktitel)

In 2021 is de ontwikkeling van een viertal Academische Werkplaatsen/Innovation Hubs (werktitel) gestart, mede gestimuleerd door het Impuls fonds (zie hoofdstuk 5.2 Impactorganisatie in 2021). Voor deze hubs zijn in het najaar gesprekken gevoerd met verschillende externe partners – zowel vanuit bedrijfsleven als overheden – over mogelijke partnerships. Deze Academische Werkplaatsen/Innovation Hubs vormen de basis voor de toekomstige vorm waarin onze onderzoekers en studenten samen met strategische partners in co-creatie aan oplossingen gaan werken aan grote maatschappelijke vraagstukken. Voor de governance – zowel intern als met alle partners –, financiering en bedrijfsvoering zijn de voorbereidingen uitgevoerd om in 2022 tot besluitvorming door het CvB en de faculteiten te komen.

Op 1 oktober 2021 vond de online lancering van de Academische Werkplaats Brede Welvaart plaats. Na de opening door rector magnificus Wim van de Donk, wethouder Rik Grashoff en voorzitter van de stuurgroep Brede Welvaart Pieter van Geel is aan een drietal tafels doorgepraat over de relevante onderwerpen. Bij iedere tafel kwamen gasten uit wetenschap en praktijk samen. Zo was er een tafel rond Klimaat & Energietransitie en rond de dynamiek tussen Rijk en regio op het gebied van brede welvaart. Bij de tafel rond Inclusieve Arbeidsmarkt gaf hoogleraar arbeidsmarkt, Irmgard Borghout een korte pitch en sloten de directeur VNO-NCW Brabant Zeeland, Ellen Kroese en beleidsadviseur gemeente Waalwijk, Ranjith Clemminck aan om urgente uitdagingen rond de arbeidsmarkt te bespreken. Met de bijeenkomst is voor geïnteresseerden meteen een eerste doorkijk gegeven naar de thema’s die centraal zullen staan in de werkplaatsen.

De Academische Werkplaats Inclusieve Arbeidsmarkt heeft als doel om in 2030 een gezamenlijke infrastructuur te hebben ontwikkeld, waarin aan het werk gaan en bewegen van werk naar werk een garantie voor iedereen is - er is nieuwe zekerheid op de arbeidsmarkt. De kernpartners van de academische werkplaats zijn CNV, CSU, ING, NS, Philips, Rabobank, Randstad, Tilburg University en UWV.

Voor de Academische Werkplaatsen Klimaat en Energietransitie en Digital Mental Health Innovation worden de gesprekken met externe partners gevoerd in 2022, de relevante organisaties zijn vooruitlopend daarop in kaart gebracht als ook de reeds lopende contacten met die organisaties.

Digital Sciences for Society/ Creating Value from Data

In 2021 werd steeds duidelijker wat de rol en functie van Digital Sciences is ten opzichte van de andere genoemde thema’s. Het thema is een enabler voor de andere Impact-thema’s maar ook van groot belang voor de gehele universiteit. Vandaar dat dit integraal onderdeel is geworden van de ontwikkeling van het programma Digital Sciences for Society.

Digitale technologie is een enorme driver van innovatie in de maatschappij. Het belang van Digital Sciences voor het oplossen van maatschappelijke vraagstukken groeit. Tilburg University kan juist op het snijvlak van technologie en maatschappelijke vraagstukken een geloofwaardige en onderscheidende propositie ontwikkelen. Daarom is er in de afgelopen maanden, samen met vele betrokkenen, gewerkt aan een ambitieus plan Digital Sciences for Society. Onder andere in een zestal bijeenkomsten met vertegenwoordigers van alle faculteiten. In oktober is een rondetafelbijeenkomst georganiseerd met externe partijen om de ambities te toetsen en verrijken. Ook worden gesprekken met de strategische partners van Tilburg University georganiseerd.

De doelstellingen:

  • Tilburg University levert op verantwoorde wijze bijdragen aan maatschappelijke uitdagingen met inzet van Digital Sciences;

  • Meer onderzoeksbudget binnen Tilburg University voor Digital Sciences en de genoemde toepassingsthema’s;

  • Meer studenten en docenten hebben betere basiskennis over Digital Sciences (cursussen en universiteitsbrede keuzeminors);

  • Meer samenwerking tussen onderzoekers van Tilburg University met externe partners in publiek-privaat verband;

  • Meer studenten, docenten en onderzoekers in het domein Digital Sciences for Society.

Tilburg University AI Special Interest Group

Zoals eerder beschreven, is bij Tilburg University een grote verscheidenheid aan wetenschappers betrokken bij AI. Om in kaart te brengen en inzichtelijk te maken wat we doen en waar we goed in zijn, is TAISIG opgericht. TAISIG heeft als doel om de AI-activiteiten in de universiteit te bundelen, te coördineren en te versterken en om herkenbaar naar buiten te treden als belangrijke speler in het regionale en landelijke AI-domein. Bovendien wil het de ontwikkeling van nieuwe onderzoeksvoorstellen en beursaanvragen faciliteren en bespoedigen. TAISIG is onderverdeeld in drie clusters:

  • AI-algoritmen en methoden;

  • AI-applicaties en -concepten;

  • Ethical, Legal and Societal Aspects of AI (ELSA).

Hiermee bestrijkt het de volledige keten van ontwikkeling van AI-methodes, het toepassen van AI-methodes in de praktijk en het onderzoeken van voorwaarden bij AI-toepassingen zoals ethiek en wetgeving. TAISIG leverde hiermee een belangrijke bijdrage aan het ontwikkelen van de nieuwe strategie.

ENGAGE

In ENGAGE.EU European University werkt Tilburg University met zes andere Europese Social Sciences, Economics en Humanities universiteiten aan de universiteit van de toekomst. Samen streven we naar een integrale aanpak, waarbij onderwijs, onderzoek en maatschappelijke betekenis in verbinding worden ontwikkeld. De ambitie is om Europese burgers de vaardigheden en competenties bij te brengen die zij nodig hebben om grote maatschappelijke uitdagingen aan te gaan. Daarom heeft het partnerschap besloten de aanpak te veranderen waarop ze onderwijs geven, onderzoeken, innoveren en contacten leggen. De partners willen een incubator worden voor het opbouwen van kennis over de toekomstige behoeften van het bedrijfsleven, het stimuleren van economische capaciteit en maatschappelijke ontwikkeling op basis van academische excellentie en samenwerking met de samenleving.

Tilburg University is als werkpakketleider verantwoordelijk voor het ontwikkelen van werkpakket 4, Engaged in Society. In dit werkpakket worden aan de hand van negen subdoelen een structuur en programma ontwikkeld om maatschappelijke betekenis binnen de alliantie verder vorm te geven. 2021 stond vooral in het teken van fact-finding en conceptontwikkeling. Binnen ENGAGE is er een grote diversiteit in visie op, kennis van en ervaring met maatschappelijke betekenis. In 2021 zijn een aantal belangrijke bouwstenen ontwikkeld en afgestemd voor het verder brengen van maatschappelijke betekenis binnen de alliantie.

  • Survey Societal Outreach Alliance;

  • Methodology voor Societal Outreach;

  • Framework for Innopreneural Mindset;

  • Outline pilot ENGAGE.EU labs;

  • Outline Innopreneurship-methodology and Innopreneurial Spaces;

  • Innopreneurial Literacy Concept.

De ontwikkeling van werkpakket 4 wordt zoveel mogelijk gekoppeld aan bestaande initiatieven en ontwikkelingen binnen Tilburg University. De ontwikkeling van de Academische Werkplaatsen/Innovation Hubs loopt parallel met de ontwikkeling van de ENGAGE.EU labs. Overige bouwstenen worden in samenspraak met andere onderdelen binnen Tilburg University verder opgezet. Zo worden de bouwstenen die zich richten op entrepreneurship (Innopreneurial Mindset en de Innopreneurship-methodology and Innopreneurial Spaces) opgezet in nauwe samenwerking met IQONIC, het ondernemerschapsprogramma van Tilburg University.

Tilburg University Junior is nauw betrokken bij het opzetten van het deelprogramma het Innopreneurial Literacy Concept, dat zich specifiek richt op kinderen en jongeren op de basis- en middelbare school. Daarbij dient te worden opgemerkt dat het deel van het programma rondom de ontwikkeling van Professional Learning Program enige vertraging heeft opgelopen en in 2022 in samenspraak met TIAS verder opgepakt gaat worden.

De belangrijkste doelstellingen zijn het realiseren van:

  • Engaged Learning. Een gezamenlijke ENGAGE.EU-universiteitscampus met een gemeenschappelijke cursuscatalogus en een reeks reële en virtuele mobiliteitsmogelijkheden die in onze opleidingen zijn ingebed;

  • Engaged Research and Innovation. De ENGAGE.EU universitaire denktank oprichten en daarbij Communities for Societal Change (CSC) betrekken, die de oorzaken en gevolgen van maatschappelijke veranderingen in kaart zal brengen en analyses zal verstrekken ter ondersteuning van de acties van de alliantie;

  • Engaged in Society. ENGAGE.EU Labs voor studenten, mensen die een leven lang leren, onderzoekers, vernieuwers, bedrijven, burgerinitiatieven en beleidsmakers die samenwerken om op kennis gebaseerde oplossingen te vinden voor maatschappelijke problemen. ENGAGE.EU duale leerprogramma's helpen mensen uit de praktijk invloed uit te oefenen.

Verder is er in 2021 gewerkt aan gezamenlijke onderwijsactiviteiten zoals online mobility voor studenten, thematische minoren, joint programs en de oprichting van een ENGAGE Summer School. Ook is een concept ontwikkeld voor een Challenge Based Lab waar studenten, onderzoekers en maatschappelijke partners gaan samenwerken. Naast de samenwerking op onderwijs, heeft de Alliantie in 2021 Europese subsidie gekregen voor de ontwikkeling van een gezamenlijke onderzoeksagenda.

In oktober 2021 vond de eerste ENGAGE-conferentie plaats. Vanuit Tilburg was er een zware delegatie, onder wie, naast onze collegevoorzitter Wim van de Donk en burgemeester Theo Weterings, het PON & Telos, Midpoint, twee studenten die zitting hebben in de Board of Learners en een zestal direct betrokken medewerkers van Tilburg University. Deze afvaardiging benadrukt het belang dat Tilburg University hecht aan het ENGAGE-programma.

Continuering PhD Valorisatie Programma

In 2021 hebben we twaalf PhD studenten de mogelijkheid kunnen bieden te participeren in het PhD Valorisatie Programma. Dit is bedoeld voor promovendi die de maatschappelijke impact van hun onderzoek willen verkennen en versnellen. In een traject van zes maanden kregen promovendi persoonlijke begeleiding, workshops, etc. Dit boden we aan, zodat ze hun eigen impactpropositie kunnen creëren, ondernemersvaardigheden kunnen leren, hun netwerk kunnen laten groeien en leren hoe ze hun onderzoek kunnen communiceren naar organisaties buiten de academische wereld. Dit programma wordt aangeboden door het THRIVE Institute in samenwerking met het Impact Team.

MindLabs

MindLabs is een samenwerkingsverband waarin kennisinstellingen (Tilburg University, Fontys Hogescholen, Breda University of Applied Sciences en ROC Tilburg), overheden en een groeiend gezelschap van bedrijfspartners, maatschappelijke instellingen en startups participeren. MindLabs-partners versterken samen de ontwikkeling van technologieën die interacteren met menselijk gedrag; oftewel human centered AI. Met de unieke mogelijkheden van deze technologieën willen partners maatschappelijke uitdagingen helpen oplossen.

MindLabs is lid van de Brainport AI-Hub en heeft daarbinnen nauwe samenwerking opgezet met JADS, EASI en de TU/e. Een van de doelstellingen is projecten op te zetten waarin elk van de deelnemers de eigen expertise kan inbrengen. Collega-instituten en Brainport zien meerwaarde in de MindLabs-expertise op het gebied van menselijk gedrag en cognitie, en als het gaat om hybride intelligentie: de optimale samenwerking tussen menselijk brein en kunstmatig brein.

Ondanks de coronamaatregelen die in 2021 golden en de sluiting van het MindLabs-gebouw voor het grootste gedeelte van het jaar, is MindLabs volop verder ontwikkeld. Er zijn achttien nieuwe partners aan MindLabs toegevoegd en er zijn zeven nieuwe projecten ontwikkeld. Tilburg University/MindLabs en ETZ participeren in het project Hologram Guided Surgery. Verder verkreeg het MasterMindsproject de ICAI-labstatus en trad daarmee tot een netwerk van International Centers of AI. Verder participeert MindLabs in TAISIG, onder andere door alle TAISIG-events te coproduceren.

Voor 2022 voorziet MindLabs verdere expansie, onder andere door de samenwerking met de provincie Noord-Brabant in het initiatief BrabantAI4Everyone. Ook zal in het najaar van 2022 de nieuwbouw van MindLabs, naast de iconische LocHal in de Spoorzone, in gebruik worden genomen.